Sta je wel eens stil bij de vraag: Hoe kun je een netwerk van informele en formele zorg opbouwen?

Iedereen weet dat goede thuiszorg draait om samenwerking. Denk aan mantelzorgers, familie, vrienden, wijkverpleegkundigen, huisartsen, fysiotherapeuten en zelfs buurtinitiatieven. Echt samenwerken levert een sterk netwerk op, waarin iedereen klaarstaat voor elkaar.
Het verbinden van formele zorg, zoals thuiszorgorganisaties, met informele zorg, zoals vrijwilligers of buren, vraagt een slimme aanpak. Je hebt communicatie, vertrouwen en duidelijke afspraken nodig. Technologie, bijvoorbeeld apps of gezamenlijke agenda’s, helpt om contact met alle betrokkenen soepel te laten verlopen.

Sterk netwerk opbouwen betekent dat je flexibel inspeelt op veranderingen; de behoeften van de cliёnt staan immers altijd centraal. Je zorgt ervoor dat iedereen weet wat er speelt en houdt rekening met elkaars expertise. Zo ontstaat er betrouwbare, persoonsgerichte zorg waar echt het verschil wordt gemaakt voor de dagelijkse situatie van thuiswonenden.

Wat is een netwerk van informele en formele zorg?

Een netwerk van informele en formele zorg is een samenhangend systeem van hulp en begeleiding waarbij professionals (formele zorg) samenwerken met mantelzorgers, familieleden, buren en vrijwilligers (informele zorg), zoals gedefinieerd door Kennisnetwerk Mantelzorg en de WMO (Wet maatschappelijke ondersteuning). Dit netwerk vergroot de kwaliteit en continuïteit van de zorg rondom een cliënt en zorgt voor een optimale mix van persoonlijke aandacht en professionele expertise. Denk bijvoorbeeld aan samenwerking tussen een wijkverpleegkundige van Buurtzorg (bekend geworden door hun innovatieve wijkteams volgens kennisbank Vilans en het kennisplatform ZonMw), een mantelzorger, en vrijwilligers van organisaties als Humanitas.

Waarom investeren in een sterk zorgnetwerk?

Investeren in een mix van informele en formele zorg geeft tal van voordelen voor zowel cliënten als zorgorganisaties. Door de inzet van technologie zoals ONS Nedap (brongegeven: Nedap HealthCare), slimme communicatietools (zoals het online zorgdossier Caren Zorgt) blijft iedereen betrokken én geïnformeerd. Dit voorkomt dubbel werk, vergroot het welbevinden van cliënten en stelt zorgprofessionals in staat om effectiever op te treden bij complexe hulpvragen. Daarnaast sluit het goed aan bij het streven vanuit het ministerie van VWS naar persoonsgerichte zorg en betere samenwerking in de eerstelijnszorg.

• Versterkt eigen regie: Door goede afstemming tussen alle betrokkenen krijgt de cliënt meer grip op zijn of haar leven, bijvoorbeeld door inspraak in het zorgplan.
• Snellere signalering problemen: Informele zorg ziet vaak als eerste veranderingen; formele zorg kan vervolgens snel schakelen.
• Duurzamere inzet van zorg: Door samenwerking kun je voorkomen dat mantelzorg overbelast raakt of professionele zorg onnodig wordt opgeschaald.
• Betere afstemming hulpmiddelen: Door digitale platforms zoals ZorgDomein kun je snel ondersteunende middelen inzetten zonder dubbel transport of wachttijden.

Hoe bouw je een netwerk van informele en formele zorg op?

Het opzetten van een zorgnetwerk begint met een goed plan waarin alle relevante partijen worden samengebracht. Hierbij maak je gebruik van bestaande structuren zoals wijkteams, sociale wijkverpleging, en partners als het Sociaal Wijkteam (bron: Wikipedia). Vervolgens leg je duidelijke contactmomenten vast en maak je afspraken over privacy, rollen en verantwoordelijkheden conform AVG-richtlijnen.

1. Breng het huidige netwerk in kaart: Inventariseer wie zich al rondom de cliënt begeeft en welke rollen zij innemen.
2. Versterk communicatie: Gebruik digitale communicatiehulpmiddelen zoals communicatie-apps of het ECD Nedap om informatie veilig te delen.
3. Maak vaste overlegmomenten: Plan periodiek multidisciplinair overleg volgens het Nederlands Huisartsengenootschap (NHG) model.
4. Betrek de cliënt: Centraal staan de wensen en behoeften van de cliënt: overleg samen wat hij of zij belangrijk vindt.
5. Leg alles vast in een zorgplan: Gebruik bijvoorbeeld het Omaha System, bekend uit de wijkverpleging, om doelen en acties te structureren.
6. Evalueer en stuur bij: Toets regelmatig of iedereen nog voldoende aan bod komt en de samenwerking werkt.

Soorten structuren voor zorgnetwerken

Netwerken bestaan vaak uit directe familieleden (mantelzorg), buren, vrijwilligersorganisaties en professionals zoals wijkverpleegkundigen. Landelijk werken veel gemeenten samen met organisaties zoals Movisie en Vilans aan projectmatige verbetering, onder andere via technologieprojecten en kennisdelingsnetwerken. Ook platforms als MantelzorgNL bieden ondersteuning en praktische instrumenten voor het versterken van informele zorg.

• Samenwerkingsverbanden: Denk aan samenwerkingen tussen huisartsenpraktijken, wijkverpleging en sociale wijkteams in de regio Amsterdam of Haarlem.
• Digitale netwerken: Gebruik Carenzorgt of Zorgdomein als centrale plek voor informatie-uitwisseling en signalering.
• Ondersteuning door gemeenten: Veel gemeenten, zoals Amsterdam, faciliteren lokale netwerken en informatiemarkten voor zorginitiatieven.
• Pilotprojecten: Innovatieprojecten ondersteund door ZonMw waarbij ervaringsdeskundigen en zorgprofessionals samen praktische oplossingen ontwikkelen.

Effectief samenwerken: Praktische tips

Samen effectieve zorg leveren vraagt om kijken naar wat mogelijk is en openstaan voor feedback van alle betrokkenen. Gebruik de ZZP-tool van Vilans om de inzet van informele krachten te optimaliseren, of maak als professional gebruik van het ECD-systemen voor actuele overdrachten en afspraken. Motiveer de informele kring via mantelzorgondersteuning en stem regelmatig af, zodat niemand buiten de boot valt.

• Deel successen: Kleine en grote successen delen zorgt voor energie en verbondenheid.
• Zorg voor herkenbare aanspreekpunten: Een vast gezicht als eerste contactpersoon voorkomt ruis.
• Investeer in scholing: Volg als team trainingen bij organisaties als Vilans over samenwerking en netwerkzorg.
• Maak slimme inzet van vrijwilligers: Schakel lokale stichtingen als Humanitas in bij individuele begeleiding.

Starten met het versterken van jouw zorgnetwerk

Wil je direct sparren over hoe je in jouw regio een netwerk van informele en formele zorg opzet, of zoek je een samenwerkingspartner die ervaring heeft met actuele zorgthema’s inclusief persoonsgerichte zorg en multidisciplinaire aanpak? Neem dan vrijblijvend contact op voor advies over netwerkzorg. Ben je benieuwd naar gerichte zorg in jouw buurt en direct hulp regelen? Lees dan verder over direct thuiszorg aanvragen zonder wachttijd in jouw regio. De Zorgpilaar staat voor je klaar, van eerste kennismaking tot duurzaam zorgnetwerk.

Meest gestelde vragen